Климаттын өзгөрүшү: Негизги түшүнүктөр, себептери жана кесепеттери
Негизги себептери:
- Антропогендик
(адамдык) факторлор: Көмүр, мунай жана газ сыяктуу казылып алынган отундарды жагуу,
токойлорду кыюу жана айыл чарба иштеринен улам атмосферада парник
газдарынын (СО₂, метан ж.б.) көбөйүшү. Бул парник эффектин күчөтүп,
планетанын жылышына алып келет.
- Табигый
себептер: Күн активдүүлүгүнүн өзгөрүшү, вулкандык атылуулар жана жердин
орбитасынын өзгөрүшү.
Кыргызстан үчүн кесепеттери:
- Температуранын
көтөрүлүшү: Кыргызстанда акыркы 50 жылда орточо жылдык температура болжол менен 1,3
°Cге жогорулады.
- Мөңгүлөрдүн
эриши: Мөңгүлөрдүн жалпы аянты акыркы 50 жылда 20%дан ашык кыскарган,
бул суу ресурстарына чоң коркунуч туудурат.
- Ооптуу
жаратылыш кубулуштары: Сел, жер көчкү жана кар көчкүлөрдүн жыштыгы акыркы 30 жылда дээрлик 2
эсеге өстү.
- Айыл
чарбасы: Кургакчылык жана суунун тартыштыгы түшүмдүүлүктүн төмөндөшүнө жана
фермерлердин кирешесинин азайышына алып келүүдө.
Эмне кылуу керек? Климаттын өзгөрүшүнө каршы күрөшүү эки багытта жүрүшү
зарыл:
- Адаптация
(көнүгүү): Сууну үнөмдүү пайдалануу (тамчылатып сугаруу), туруктуу айыл чарба
технологияларын киргизүү жана өзгөчө кырдаалдарга даярдык көрүү.
- Митигация
(жумшартуу): Энергияны үнөмдөө, күн панелдери сыяктуу кайра жаралуучу энергия
булактарына өтүү жана токойлорду отургузуу.
Бул презентация коомчулуктун климаттык туруктуулугун
жогорулатуу жана жергиликтүү деңгээлде адаптация чараларын пландоо максатында
иштелип чыккан
